Nöbetçi Eczaneler
KÜRESEL SATRANÇ TAHTASI VE TÜRKİYE’NİN STRATEJİK KONUMU
Machiavelli’nin yaşadığı çağda savaşların temel amacı toprak kazanmaktı. Bugün ise devletler yalnızca toprak için değil; enerji, teknoloji, veri, ticaret yolları ve jeopolitik üstünlük için mücadele ediyor.
Artık güçlü devlet olmak, yalnızca büyük bir orduya sahip olmak anlamına gelmiyor. Enerji arzını güvence altına almak, kritik teknolojileri geliştirmek, siber güvenliği sağlamak ve küresel ticaret hatlarında söz sahibi olmak da millî gücün ayrılmaz parçaları hâline geldi.
Bu nedenle günümüz dünyasını anlamak isteyen herkesin yalnızca haritalara değil; enerji koridorlarına, deniz yollarına, yarı iletken üretimine, yapay zekâ yarışına ve küresel finans sistemine de bakması gerekir.
Bugün ile arasındaki rekabet, yalnızca iki büyük ekonominin yarışı değildir. Bu mücadele, 21. yüzyılın uluslararası düzenine kimin yön vereceği sorusunun da cevabını aramaktadır.
Çin, üretim gücü, teknoloji yatırımları ve küresel ticaret ağlarıyla etkisini artırmaya çalışırken; Amerika Birleşik Devletleri mevcut liderliğini korumaya çalışmaktadır. Bu rekabet, sadece Pasifik Okyanusu’nda değil, Afrika’dan Orta Doğu’ya, Avrupa’dan Latin Amerika’ya kadar birçok bölgede hissedilmektedir.
Diğer tarafta ile arasında başlayan savaş, yalnızca iki komşu ülkenin meselesi değildir. Bu savaş; Avrupa’nın güvenlik mimarisini, enerji piyasalarını, tahıl ticaretini ve uluslararası dengeleri doğrudan etkilemiştir.
Ortadoğu’da ise ile arasındaki gerilim, bölgesel güç mücadelesinin ötesine geçmiş durumdadır. Vekâlet savaşları, füze programları, deniz ticaret yolları ve diplomatik hamleler, bölgenin kırılgan yapısını daha da karmaşık hâle getirmektedir.
Bu gelişmeler yaşanırken da güvenlik anlayışını yeniden şekillendirmektedir. Siber güvenlik, uzay teknolojileri, insansız sistemler ve hibrit tehditler artık klasik askerî planlamanın ayrılmaz parçalarıdır.
Bütün bu gelişmelerin ortak bir noktası vardır:
Hiçbiri Türkiye’den bağımsız değildir.
Türkiye; Karadeniz’i Akdeniz’e bağlayan boğazları kontrol eden, Avrupa ile Asya arasında köprü oluşturan, Kafkasya’ya açılan, Orta Doğu’ya komşu ve Türk dünyasına uzanan stratejik bir merkezdir.
Bu nedenle Türkiye’nin dış politikası yalnızca kendi sınırlarını değil, çevresindeki geniş coğrafyayı da dikkate almak zorundadır.
Karadeniz’de yaşanan her kriz Türkiye’yi etkiler.
Doğu Akdeniz’deki enerji arayışları Türkiye’yi ilgilendirir.
Kafkasya’daki dengeler Türkiye’nin güvenliğiyle doğrudan bağlantılıdır.
Irak ve Suriye’deki gelişmeler, sınır güvenliğinden göç yönetimine kadar birçok alanda Türkiye’yi etkiler.
Orta Koridor’un güçlenmesi ise Türkiye’nin Avrupa ile Asya arasındaki lojistik önemini daha da artırmaktadır.
İşte bu nedenle Türkiye, sadece coğrafi olarak değil; jeopolitik, jeoekonomik ve jeostratejik açıdan da bir “menteşe devlet” niteliği taşımaktadır.
Fakat böyle bir konum, beraberinde büyük sorumluluklar da getirir.
Türkiye’nin güçlü olması yalnızca askerî kapasitesine bağlı değildir.
Güçlü ekonomi…
Güçlü eğitim…
Bilim ve teknoloji üretimi…
Kurumsal kapasite…
Hukukun üstünlüğü…
Toplumsal dayanışma…
Bütün bunlar millî gücün birbirini tamamlayan unsurlarıdır.
Machiavelli’nin dünyasında güç, çoğu zaman hükümdarın iradesiyle ölçülüyordu.
Bugün ise devletlerin gücü; kurumlarının sağlamlığı, ekonomilerinin dayanıklılığı, teknoloji üretme kabiliyetleri ve toplumlarının birlik duygusuyla ölçülmektedir.
İşte Türkiye’nin önündeki asıl mesele de budur:
Sadece krizlere tepki veren bir ülke olmak değil; krizleri öngören, hazırlık yapan ve kendi stratejisini üreten bir devlet hâline gelmek.
Çünkü yeni dünya düzeninde güçlü olan değil; değişime en hızlı uyum sağlayan devletler öne çıkacaktır.
(Devam edecek…)
YORUMLAR