Nöbetçi Eczaneler
Karabağ Zaferi’nin hikâyesi, yalnızca kurtarılan şehirlerin ve yeniden göndere çekilen Azerbaycan bayraklarının hikâyesi değildir. Bu zaferin arkasında, savaşın en kritik anlarında verilen kararlar, cephede gösterilen üstün gayret ve bazen bütün bir harekâtın kaderini belirleyen küçük birliklerin mücadelesi vardır. Eldəniz Namazov’un 2020 Vatan Muharebesi sırasında üstlendiği anlatılan görev de bu açıdan dikkat çekici bir örnektir.
Azerbaycan Ordusu, Cebrayıl’ın kurtarılmasının ardından ilerleyişini sürdürüyordu. Ekim ayının ilk günlerinde Dağtumas, Mincivan ve Aşağı Maralyan yönlerinde şiddetli çatışmalar yaşanırken, özellikle Mincivan istikametinde karşılaşılan güçlü savunma hattının aşılması kolay olmuyordu. Günler süren mücadeleye rağmen cephedeki direncin kırılmasında güçlük yaşanıyor, harekâtın devamı için yeni imkânların değerlendirilmesi gerekiyordu.
Bu şartlarda Özel Kuvvetler Komutanı Hikmet Mirzayev’in, Özel Kuvvetler keşif biriminin başındaki Albay Eldəniz Namazov’u yanına çağırarak kendisine bir tabur ve dört tanktan oluşan bir kuvvet verdiği aktarılıyor. Namazov’dan, Cebrayıl çevresinden hareket ederek Cebrayıl-Kubadlı ve Cebrayıl-Zengilan istikametlerinde ilerlemesi, düşman savunmasını aşarak ana kuvvetlerin hareket alanını genişletmesi isteniyordu.
Görev, taşıdığı riskler bakımından sıradan bir cephe ilerleyişinden çok daha ağırdı. Sınırlı bir kuvvetle düşman hatlarının içine doğru hareket etmek, hem askerî başarı hem de ciddi fedakârlık gerektiriyordu. Ancak savaş meydanında verilen görevlerin niteliği, çoğu zaman yalnızca başlangıçtaki planla sınırlı kalmaz. Cephede değişen şartlar, komutanları bir anda çok daha büyük sorumluluklarla karşı karşıya bırakabilir.
Nitekim anlatılanlara göre, 7 Ekim 2020 günü yaşanan gelişmeler, Cebrayıl çevresindeki mücadelenin seyrini değiştirebilecek bir tehlikeyi beraberinde getirdi.
Ermeni kuvvetlerinin Horadiz-Cebrayıl güzergâhı ve Araz Nehri yönünde gerçekleştirdiği karşı taarruzun, Azerbaycan birliklerinin gerideki unsurlarla bağlantısını kesme riski oluşturduğu belirtiliyor. Bu hamle başarılı olsaydı, bölgede bulunan kuvvetlerin ikmal ve takviye imkânları ağır biçimde etkilenebilir, cephedeki birliklerin hareket kabiliyeti ciddi bir tehlikeyle karşı karşıya kalabilirdi.
Başka bir ifadeyle mesele, yalnızca bir yolun veya birkaç mevzinin kontrolü değildi. Cebrayıl’daki birliklerin birbirleriyle bağlantısını korumak, harekâtın devamlılığını sağlamak ve düşmanın ilerleyişinin daha geniş sonuçlar doğurmasını önlemek gerekiyordu. Cephedeki birkaç saatlik gelişme, çok daha büyük bir askerî planın geleceğini etkileyebilecek nitelikteydi.
Tam bu noktada Namazov’un görevi değişti. İlk planın uygulanmasının yerini, mevcut kuvvetlerle kritik durumu düzeltme sorumluluğu aldı. Üst komutanlığın kendisine, takviye ulaşıncaya kadar elindeki imkânlarla durumu kontrol altına almaya çalışması yönünde emir verdiği aktarılıyor.
Namazov, tabur komutanını ve karargâh personelini bir araya getirerek harita üzerinde yeni bir değerlendirme yaptı. Bu sırada taburun karargâhında görev yapan Yüzbaşı Elçin İsmayılov da karar sürecinin önemli isimlerinden biriydi. Yapılan değerlendirmede kuvvetlerin farklı görevlere ayrılması, düşmanın ilerleyişinin durdurulması ve kritik güzergâhın yeniden kontrol altına alınması hedeflendi.
Böylece sınırlı imkânlarla yürütülecek mücadelede her bir unsurun görevi yeniden belirlendi. Bir kuvvetin düşman hattını yararak geçiş alanı oluşturması, diğerinin sağ kanada yönelmesi, merkezdeki kuvvetin ise düşmanın dikkatini üzerine çekmesi planlandı. Amaç, düşman kuvvetlerinin ilerleyişini tek bir noktada durdurmakla yetinmeyip, onları farklı yönlerden baskı altında bırakarak hareket kabiliyetlerini azaltmaktı.
Anlatılanlara göre, çatışmaların başlamasıyla birlikte tanklar ve piyade unsurları mücadeleye katıldı. Dört tanktan birinin arızalanarak devre dışı kalmasına rağmen diğer tanklar ilerleyişini sürdürdü. Karşılıklı ateş altında devam eden çatışmalarda Azerbaycan kuvvetleri, düşmanın ilerlemesini durdurmaya ve kanatlardaki hareket alanını genişletmeye çalıştı.
Mücadelenin ilerleyen safhasında merkezdeki kuvvetin üzerine yönelen baskı, diğer unsurların harekete geçmesiyle karşılandı. Namazov’un birlikler arasındaki koordinasyonu sürdürdüğü, üst komutanlıkla irtibat kurduğu ve ihtiyaç duyulan ateş desteğinin sağlanması için temas yürüttüğü belirtiliyor. Böylece cephedeki durumun yalnızca savunma yapmakla değil, koordineli bir müdahaleyle yeniden kontrol altına alınması hedeflendi.
Çatışmaların sonucunda düşman kuvvetlerinin geri çekilmeye başladığı, Azerbaycan birliklerinin ise kaybedilen alanları yeniden kontrol altına aldığı aktarılıyor. Sağ ve sol kanatlardaki birliklerle kurulan koordinasyonun ardından karşı taarruzun etkisinin kırıldığı ve cephenin yeniden düzenlendiği ifade ediliyor.
Bu anlatıda, geri çekilen düşman unsurlarından geride kalan dokuz T-72 tankı ile bir BMP-2 piyade savaş aracının ele geçirildiği de belirtiliyor. Bununla birlikte, çatışmaya ilişkin kayıp sayıları ve ele geçirilen araçların durumu gibi ayrıntıların bağımsız kaynaklarla doğrulanması, olayın tarihî kayıtlara sağlıklı biçimde geçirilmesi açısından önem taşıyor.
Bütün bu gelişmeler yaşanırken, mücadelenin bedeli de ağır oldu. Yüzbaşı Elçin İsmayılov ile Niftiyev soyadlı bir astsubayın şehit düştüğü aktarılıyor. Cephede kazanılan her mevzinin arkasında bir insanın hayatı, bir ailenin bekleyişi ve bir milletin hafızasında silinmeyecek bir fedakârlık bulunduğunu unutmamak gerekiyor.
Üst komutanlığa durumun kontrol altına alındığının bildirilmesinin ardından, dönemin üst düzey askerî yöneticilerinden Kərim Vəliyev’in de gelişmeler üzerine çatışma bölgesine yönelmek istediği anlatılıyor. Durumun düzeldiğinin kendisine bildirilmesi üzerine Namazov’u tebrik ettiği ve gösterilen başarıdan duyduğu memnuniyeti ifade ettiği belirtiliyor.
Bu olayın askerî ve stratejik açıdan taşıdığı anlam, tek bir komutanın kahramanlığıyla sınırlı değildir. Asıl mesele, savaşın kritik bir anında birlikler arasındaki bağlantının korunması, değişen şartlara hızla uyum sağlanması ve daha geniş bir harekâtın tehlikeye girmesinin önlenmesidir.
Karabağ Zaferi’ni anlamak için tam da bu noktaya bakmak gerekir. Büyük zaferler, yalnızca cephelerin genel tablosunda değil, o tablonun içindeki kritik anlarda da şekillenir. Birliklerin koordinasyonu, komutanların kararları, askerlerin fedakârlığı ve ordunun kurumsal kapasitesi bir araya geldiğinde, savaşın akışı değişebilir.
Eldəniz Namazov’un mücadelesi de bu çerçevede ele alınmalıdır: Vatan toprağını savunmanın yalnızca cesaret değil, aynı zamanda sorumluluk, disiplin ve doğru karar verme meselesi olduğunu gösteren bir cephe anlatısı olarak.
Gökalp Şentürk
Strateji Uzmanı – Gazeteci Yazar
YORUMLAR