Nöbetçi Eczaneler
ABD’nin en gelişmiş savaş uçaklarından F-35 Lightning II’ye ait hassas parçaların sevkiyatında, ABD savunma çevrelerini alarma geçiren bir skandal ortaya çıktı. Politico’nun konuya yakın üç kaynağa dayandırdığı habere göre, bu yaz Avustralya’dan tamir edilmek üzere ABD’ye gönderilen F-35 yedek parçalarını taşıyan bir kargo, Pasifik Okyanusu üzerinden ilerlerken bilinmeyen bir nedenle rotasını değiştirerek Hong Kong’a yönlendirildi. Parçaların şu anda nerede olduğu ve kimlerin kontrolünde bulunduğu ise belirsizliğini koruyor.
HONG KONG’A YÖNLENDİRİLEN KARGO
Habere göre olay, ülkeler arası taşımacılık sırasında meydana geldi. F-35 üreticisi Lockheed Martin adına hareket eden bir aracı firma tarafından taşınan parçaların, neden Hong Kong’a yönlendirildiği henüz bilinmiyor. Sevkiyatın, uçakların tamir edilmesi amacıyla Avustralya’dan ABD’ye gönderildiği ancak yolda rotasının değiştiği belirtildi. Olayın ardından Pentagon ve Dışişleri Bakanlığı yetkililerinin Kongre üyelerini ilk olarak Haziran ayında bilgilendirdiği ve yeni brifinglerin beklendiği ifade edildi.
RADAR GÖRÜNÜRLÜĞÜNÜ AZALTAN KRİTİK PARÇA KAYIP
Kayıp sevkiyatın en endişe verici unsuru, içeriğinde yer alan parçalar. Kaynaklara göre, kaybolan parçalar arasında F-35’in kokpitini örten ve uçağın radar görünürlüğünü azaltmaya yardımcı olan özel gizlilik teknolojisine sahip bir kanopi bulunuyor. Bu tür bir parçaya erişimin, bir rakibin son derece gizli silah sisteminin kilit bileşenlerini incelemesine ve potansiyel olarak tersine mühendislik yapmasına olanak tanıyabileceği belirtiliyor.
KONGRE’DEN SORUŞTURMA BAŞLATILDI
Olayın ortaya çıkmasının ardından ABD Kongresi harekete geçti. Haber kaynakları, Kongre’nin, savaş uçağı sisteminin kritik bileşenlerinin Çin’in erişimine geçmiş olabileceği şüphesiyle bir soruşturma başlattığını öne sürdü. Konuya ilişkin açıklama yapan Pentagon bünyesindeki F-35 Ortak Program Ofisi, “kullanılamaz durumdaki F-35 Lightning II bileşenlerinin sevkiyatıyla ilgili bir sorunun farkında olduklarını” kaydetti. Açıklamada, parçaları geri getirmek, olayı soruşturmak ve benzer bir durumun tekrar yaşanmasını önlemek için ABD yetkilileri ve sektör ortaklarıyla çalışıldığı belirtildi.
Lockheed Martin firması ise konuya ilişkin yaptığı açıklamada, sevkiyatların durumuna ilişkin bilgileri güvenlik nedeniyle paylaşamayacağını ancak “her sevkiyatın azami özen ve güvenlik önlemleriyle yürütüldüğünü” kaydetti.
DAHA ÖNCE DE 1 MİLYONDAN FAZLA PARÇA KAYBOLMUŞTU
Bu skandal, F-35 programındaki parça takibi sorunlarının ilk örneği değil. ABD Hükümet Hesap Verebilirlik Ofisi’nin (GAO) 2023 tarihli raporunda, yaklaşık beş yıllık bir dönemde toplam değeri 85 milyon doları aşan 1 milyondan fazla F-35 yedek parçasının kayıp olduğu tespit edilmişti. Raporda ayrıca, kayıpların yalnızca yüzde 2’sinden daha azının incelenebildiği ve Pentagon’un ortak yedek parça havuzundaki parçaları kapsamlı biçimde takip edebileceği merkezi bir kayıt sisteminin bulunmadığı vurgulanmıştı. Parçalara ilişkin kayıtların büyük ölçüde ana yükleniciler tarafından tutulduğu ve bu durumun denetimi zorlaştırdığı ifade edilmişti.