Nöbetçi Eczaneler
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi (BEUN) Geomatik Mühendisliği Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, Marmara Denizi’nde beklenen büyük depremle ilgili çarpıcı değerlendirmelerde bulundu. Bilim dünyasında depremin büyüklüğüne yönelik farklı senaryolar bulunduğunu belirten Kutoğlu, karar vericiler ve toplumda oluşabilecek rehavete karşı net bir uyarı yaptı: “Hazırlıklar en kötü senaryoya, yani 7.5 büyüklüğündeki bir depreme göre yapılmalı.”
PROF. DR. KUTOĞLU: “KÜÇÜK RAKAMLAR REHAVET YARATMASIN”
Yer bilimlerindeki tüm çalışmaların bir yanılma payı olduğunu hatırlatan Prof. Dr. Kutoğlu, depremin 6 veya 7 büyüklüğünde olabileceğini ancak kesin bir rakam vermenin bilimsel olmadığını ifade etti. Asıl tehlikenin, beklenenden düşük büyüklük tahminlerinin toplumda ve yetkililerde rehavet oluşturması olduğunu vurguladı:
Bu rehavet sonucunda, çok az ihtimal olsa bile beklenenden büyük bir deprem meydana geldiğinde çok ağır bir faturayla karşı karşıya kalabiliriz. O nedenle İstanbul ve Marmara’da deprem hazırlıklarının 7.5 büyüklüğünde bir depreme göre yapılması lazım.
Kutoğlu, 6 Şubat depremleri öncesinde hiçbir bilim insanının bu kadar büyük bir yıkımı öngöremediğini hatırlatarak, Japonya’daki 2011 Tohoku depremi örneğini verdi. Japonya’da hazırlıkların 8.5 büyüklüğüne göre yapıldığını ancak 9 büyüklüğünde bir depremle karşılaşıldığını belirtti.
ALMAN BİLİM İNSANLARININ BATI-DOĞU GÖÇ TEORİSİ
Marmara Denizi’ndeki fay hatlarına ilişkin Alman Yer Bilimleri Merkezi’nin (GFZ) 2025 yılına ait güncel çalışmasına atıfta bulunan Kutoğlu, depremlerin batıdan doğuya doğru bir göç karakteristiği sergilediğini aktardı.
- 2011: Batı kesiminde 5.2 büyüklüğünde deprem
- 2012: Daha doğuda 5.1 büyüklüğünde deprem
- Sonraki yıllar: Kumburgaz açıklarında 6.2 büyüklüğünde deprem
Bu verilerden yola çıkan Alman araştırmacılar, sismik aktivitenin batıdan doğuya ilerlediğini ve enerji birikiminin kırmızı segment olarak işaretlenen kilitli fay hattına doğru yöneldiğini öne sürüyor. Kutoğlu, “Bu fay kilitliyse 7’den büyük bir deprem üretebilir” diyerek riskin ciddiyetine dikkat çekti.
SÜRÜNEN FAYLARA DİKKAT: YÜZEY ALDATICI OLABİLİR
Çalışmada mavi renkle gösterilen orta segmentteki fayın “sürünme hareketi” yaptığı ve bu nedenle büyük deprem üretmeyeceği iddia ediliyor. Ancak Kutoğlu, bu görüşe temkinli yaklaşılması gerektiğini söyledi:
“Her ne kadar fay yüzeyde sürünüyor olsa da, fayların derinlikleri onlarca kilometre aşağıya gidebilir. Belirli bir derinlikte yeniden kilitleniyor olabilir. Yüzeyde yıllık 1 santimetrelik hareket görülse de, bölgedeki ortalama hareket hızı 2-3 santimetre. Arada en az 1 santimetrelik bir hareket açığı var ki bu, derinlerde enerji biriktiğinin göstergesidir.”
Kutoğlu, sürünen fayların kesinlikle deprem üretmeyeceği gibi bir kural olmadığını, enerji biriktirme süresinin uzun olabileceğini ancak büyük deprem potansiyelini tamamen ortadan kaldırmadığını ekledi.
7.5 BÜYÜKLÜĞÜNDEKİ DEPREMDE HASAR HARİTASI
Kendi geliştirdiği yazılım ile olası bir depremin hissedilme ve hasar alanlarını simüle eden Prof. Dr. Kutoğlu, 7.4-7.5 büyüklüğündeki bir depremin etkisinin İzmir ve İç Anadolu’ya kadar ulaşabileceğini, ancak asıl yıkımın Marmara Denizi’ne kıyı bölgelerde yoğunlaşacağını açıkladı.
- Sarı, turuncu ve kırmızı renkler: Depremin en yüksek şiddette hissedileceği, hasar riskinin en fazla olduğu alanlar (İstanbul’un Marmara’ya bakan kıyıları, güney Marmara kıyıları)
- Zemin etkisi: Yumuşak zeminlerde sarsıntının daha da şiddetlenmesi bekleniyor.
Kutoğlu, özellikle İstanbul’un sahil kesimlerinde ve Marmara’nın güney kıyılarında zemin koşullarına bağlı olarak hasarın daha ağır olabileceği uyarısında bulundu.