Nöbetçi Eczaneler
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın ev sahipliğinde, Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan’dan oluşan R4 mekanizması ile İngiltere, Almanya ve Fransa’nın yer aldığı E3 grubunun bir araya geldiği R4+E3 Dışişleri Bakanları Toplantısı, 23 Ekim 2026 Cuma günü İstanbul’da gerçekleştirildi. Toplantıya İtalya da katıldı. Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamaya göre görüşmelerde Filistin meselesi, Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler, ABD ile İran arasındaki gerilim, İsrail’in saldırıları, Yemen’deki durum ve Rusya-Ukrayna savaşı masaya yatırıldı.
FİLİSTİN: “İSRAİL’İN İSTİKRARSIZLAŞTIRICI ROLÜ KONUŞULDU”
Toplantı sonrası basın toplantısı düzenleyen Bakan Fidan, İsrail’in bölgedeki istikrarsızlaştırıcı rolünün ele alındığını belirtti. Dışişleri Bakanlığı kaynaklarına göre Fidan, İsrail’in Filistin’deki işgalinin, barış çabalarını aksatan uzlaşmaz tavrının ve bölge geneline yayılan saldırganlığının Orta Doğu’daki gerilimlerin temel nedeni olduğunu vurguladı. Tüm devletlerin Kudüs’ün tarihi ve hukuki statüsünü zedeleyecek, iki devletli çözüme zarar verebilecek adımlardan kaçınması gerektiği belirtildi. Ayrıca İsrail’in yasa dışı yerleşimleri genişletmesi ve yasa dışı yerleşimci terörünü teşvik etmesi karşısında uluslararası toplumun kararlı bir duruş sergilemesi ve İsrail üzerindeki baskısını artırması talep edildi.
İRAN VE HÜRMÜZ: “ASKERİ MÜDAHALE ÇÖZÜM DEĞİL”
Fidan’ın basın toplantısındaki en dikkat çekici mesajı İran’a yönelik olası bir askeri müdahaleye ilişkin oldu. “İran’a yeni saldırı çatışmayı yaygınlaştırır. İran’a yapılacak askeri müdahale hiçbir şekilde çözüm değil. Bunu hiç kimse şu anda onaylamıyor” diyen Fidan, ABD ile İran arasındaki ihtilafın ancak diplomasi ve diyalog yoluyla çözülebileceğini ifade etti. Hürmüz ve Babülmendep boğazlarında seyrüsefer serbestisinin kalıcı olarak tesis edilmesinin bölgesel ve küresel istikrar için hayati önemde olduğu vurgulandı. Fidan, “Hürmüz Boğazı’nın bir an önce açılması ve piyasaların düzelmesi lazım” ifadelerini kullandı.
RUSYA-UKRAYNA: “ATEŞKES VE İSTİSNA TALEBİ”
Toplantıda Rusya-Ukrayna savaşı da ele alındı. Fidan, “Ya savaş dursun; durmuyorsa enerji ve tahıl konusunda bir istisna getirilsin taraflarca” diyerek, Ukrayna tahılının dünya pazarlarına nasıl çıkarılabileceğine ilişkin görüşmeler yapıldığını ve bazı öneriler getirildiğini belirtti. Karadeniz’de seyrüsefer güvenliğinin bir an önce hayata geçmesi gerektiği vurgulandı.
“BÜTÜN ÜLKELER DİPLOMASİNİN TEK YOL OLDUĞUNA İNANIYOR”
Fidan, toplantının genel atmosferine ilişkin olarak “Bütün konuları masaya yatırdık. Masadaki bütün ülkeler daha fazla savaş istemiyor, ateşkese taraftarlar. Bütün ülkeler diplomasinin tek yol olduğuna inanıyor. Bu toplantı son aylardaki en önemli diplomatik olaylardan biriydi” değerlendirmesinde bulundu. Toplantıya Almanya Dışişleri Bakanı Johann David Wadephul, Birleşik Krallık Dışişleri Bakanı Ed Miliband, Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noël Barrot, Mısır Dışişleri Bakanı Bedir Abdulati, Pakistan Dışişleri Bakanı Muhammad Ishaq Dar, Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan Al Suud ve İtalya Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Antonio Tajani katıldı.
R4 VE E3 MEKANİZMALARI
R4 mekanizması, Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan tarafından bölgesel sahiplenme anlayışı temelinde kalıcı istikrarı desteklemek ve bölgesel meselelerde diyaloğu güçlendirmek amacıyla oluşturuldu. İlk toplantısını 18 Mart’ta Riyad’da yapan R4 dışişleri bakanları, bugüne kadar altı kez bir araya geldi; son temas 21 Eylül’de BM Genel Kurulu marjında New York’ta gerçekleştirilmişti. Almanya, Birleşik Krallık ve Fransa’dan oluşan E3 ise 2003 yılından bu yana İran’ın nükleer programına yönelik üçlü diplomatik işbirliği çerçevesinde faaliyet yürütüyor.
SONRAKİ SÜREÇTE NE BEKLENİYOR?
Fidan’ın “Doğu’daki ve Batı’daki birleşmenin gerçekleşmesi için uygun bir zamana gelmiş bulunuyoruz. En önemli konu, askeri unsurların nasıl bir araya geldiği olacaktır. Yakında Türkiye olarak buna dair bir açıklama yapılacak” sözleri, toplantının yalnızca bir istişare turu olmadığını, somut adımlara zemin hazırladığını gösteriyor. Gözler şimdi R4 ve E3 formatlarının önümüzdeki dönemde hangi somut işbirliği mekanizmalarına dönüşeceğine ve İran-ABD geriliminde diplomatik kanalların açık tutulup tutulamayacağına çevrildi.