Nöbetçi Eczaneler
Türkiye’de milyonlarca kadının emeği, uzun yıllardır sigorta kapsamı dışında kalıyordu. Evde yapılan temizlik, bakım ve çocuk/yaşlı gözetimi gibi işler, ekonomik değerine rağmen sosyal güvenlik sisteminin dışında bırakılmıştı. Yeni kanun teklifi, bu emeği yasal statüye kavuşturmayı ve kadınların yaşlılık döneminde yoksulluğa düşmesini engellemeyi hedefliyor.
TÜİK’in 2025 Zaman Kullanımı Araştırması’na göre, kadınlar ev işlerine günde ortalama 4 saat 3 dakika ayırırken, erkeklerde bu süre yalnızca 58 dakika. Uzmanlar, bu eşitsizliğin kadınları ilerleyen yaşlarda ekonomik zorluklara ittiğine dikkat çekiyor.
HAZİNE DESTEĞİYLE PRİM DÖNEMİ BAŞLIYOR
Kanun teklifinin en dikkat çeken maddeleri, ev kadınlarının doğrudan devlet desteğiyle sigortalanmasını öngörüyor:
- Devlet Destekli Sigorta: Ev içi temizlik ve bakım emeği, sigortalılık süresinden sayılacak. Ev kadınları Bağ-Kur (4/b) kapsamında sigortalı olacak, emeklilik ve sağlık primleri ise Hazine tarafından ödenecek. Dileyenler ek prim yatırarak maaşlarını artırabilecek.
- Geçmişe Dönük Borçlanma Hakkı: Daha önce sigortasız geçen yıllar, borçlanma yoluyla emekliliğe sayılabilecek. Bu sayede ev kadınları, geçmişteki çalışmalarını da sisteme dahil edebilecek.
- 55 Yaşında Emeklilik: Kadınlar, 55 yaşını doldurduklarında emekli aylığı almaya hak kazanacak. Bağlama oranı yüzde 90’a kadar çıkabilecek. İş göremez duruma gelen ev emekçilerine ise yüzde 70-80 arasında malullük aylığı bağlanacak.
- Ücretsiz Sağlık Hizmeti: Ev kadınları ve aile fertleri, Genel Sağlık Sigortası’ndan (GSS) hiçbir ek ücret ödemeden yararlanabilecek.
EV HİZMETLERİNDE ÇALIŞANLARA TAM İŞ GÜVENCESİ
Düzenleme, başkalarının evlerinde çalışan kadınları da kapsıyor. İş Kanunu’ndaki “Ev hizmetlerinde çalışanlar bu kanuna tabi değildir” maddesi kaldırılıyor. Yeni düzenlemeyle:
- Ev temizliği ve bakım işlerinde çalışan işçiler, İş Kanunu güvencesine alınarak kıdem tazminatı ve yıllık izin hakkı elde edecek.
- 30 günden uzun süren işlerde yazılı sözleşme zorunlu hale gelecek.
- Mobbing, taciz ve şiddet vakalarına karşı hukuki koruma sağlanacak.
- Ev sahipleri, cam silme gibi riskli işler için koruyucu ekipman temin etmekle yükümlü olacak.
BAKIM VERENLERE MOLA HAKKI VE BELEDİYELERE YENİ SORUMLULUKLAR
Evde yaşlı, hasta veya engelli bireye bakan kişiler için de özel düzenlemeler getiriliyor:
- Bakım verenlere, kamu tarafından maaş kesintisi yapılmaksızın yılda en az 30 gün ücretsiz izin ve “mola bakımı” hizmeti sunulacak.
- Bakım verenlere psikolojik ve hukuki destek ücretsiz olarak sağlanacak.
- Büyükşehir ve ilçe belediyelerine kreş, mola evi ve yaşlı bakımevi açma zorunluluğu getiriliyor.