Nöbetçi Eczaneler
Ortadoğu’da hızla derinleşen jeopolitik kriz, küresel enerji piyasalarını sarsmaya devam ediyor. İran’a yönelik yeni ABD yaptırımları, tanker saldırıları ve Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyat kesintileri, Brent petrol fiyatını son beş ayın en yüksek seviyesine taşıdı. 11 Eylül sabahı itibarıyla Brent petrolün varil fiyatı, önceki güne göre 6,42 dolar artışla 107,63 dolara yükseldi. Bu, yüzde 6,34’lük bir artışa ve 22 Mayıs’tan bu yana görülen en yüksek fiyat seviyesine işaret ediyor.
ABD DÜĞMEYE BASTI: TANKER SALDIRILARI VE LİSANS KISITLAMALARI
Fiyatlardaki sert yükselişin arkasında, Washington yönetiminin İran bağlantılı petrol ticaretine yönelik politikasını sıkılaştırması yatıyor. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), son iki operasyonda toplam dokuz İran ham petrol tankerinin etkisiz hale getirildiğini açıkladı. Bu tankerlerden üçü 5 Eylül’de, beşi ise 8 Eylül’de vuruldu.ABD Başkanı Donald Trump, “Onların yaklaşık dokuz petrol tankerini etkisiz hale getirdik. Bunun gibi daha fazlasını göreceksiniz” diyerek saldırıların sürebileceği sinyalini verdi.
Lisans başvurularına ilişkin yeni kararlar da İran kaynaklı petrol arzının daha da azalabileceği endişesini güçlendirdi. Son haftalarda İran bağlantılı ham petrol sevkiyatlarında ve günlük petrol boşaltımlarında belirgin düşüş yaşandığı bildirildi.
HÜRMÜZ BOĞAZI’NDA TRAFİK ÇÖKTÜ
Küresel petrol ticaretinin can damarı olan Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiği, son günlerde endişe verici boyutlara geriledi. Son verilere göre boğazdan geçen emtia gemisi sayısı, son 10 günlük ortalamanın yarısına indi. Çarşamba günü boğazdan yalnızca 7 ticari gemi geçerken, bir önceki gün bu sayı 12, 10 günlük ortalama ise 14 olarak kaydedildi.
Daha da çarpıcı olan veri ise şu: Aynı gün Hürmüz Boğazı’ndan hiçbir sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tankerinin çıkış yapmaması, enerji sevkiyatındaki sıkışıklığın boyutunu gözler önüne serdi.Hürmüz Boğazı, çatışma öncesinde küresel petrol ve LNG sevkiyatlarının yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği kritik bir güzergah konumundaydı. ABD Enerji Enformasyon İdaresi’ne göre ise 2023 yılında dünyadaki petrol sevkiyatının yüzde 12’si bu boğazdan geçti.
SUUDİ ARABİSTAN’DA RAFİNERİ DEVRE DIŞI
Bölgedeki gerilimin enerji altyapısına yansımaları da hızla artıyor. Suudi Arabistan’ın güneybatısındaki Cizan kentinde bulunan ve günlük 400 bin varil kapasiteli rafineride üretimin durduğu bildirildi.İran destekli Husi güçlerinin Suudi enerji tesislerine yönelik saldırıları, bu haftaki fiyat artışının doğrudan nedenleri arasında gösteriliyor.
TANKER SAVAŞI BÜYÜYOR: KARŞILIKLI SALDIRILAR
İran cephesinden gelen açıklamalar, çatışmanın daha da tırmanabileceğini gösteriyor. Tahran yönetimi, ABD’nin beş İran tankerini batırmasının ardından Hürmüz Boğazı’nda iki ABD gemisine ve sekiz petrol tankerine saldırdığını açıkladı.İran Devrim Muhafızları ayrıca Ürdün’deki bir ABD üssüne füze fırlattı; Ürdün Silahlı Kuvvetleri sözcüsü, İran’a ait 20 füzeden 18’inin düşürüldüğünü açıkladı.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise Tahran’ın ABD donanma gemilerini hedef aldığı her seferde daha fazla petrol tankerini kaybetmeye devam edeceği uyarısında bulundu.
PETROL DAHA DA YÜKSELİR Mİ? 120 DOLAR SENARYOSU
Petrol fiyatlarının önümüzdeki dönemdeki seyri, bölgedeki çatışmanın gidişatına, Hürmüz Boğazı’ndaki taşımacılık durumuna ve küresel arz dengesine bağlı görünüyor. Bank of America, çatışmaların 2026 sonuna kadar sürmesi durumunda Brent petrol fiyatlarının varil başına 95-120 dolar aralığında seyredebileceği tahmininde bulundu.
LPL Financial’dan Jeffrey Roach da İran savaşı uzadıkça enflasyonist baskıların daha da kökleştiğini belirterek, “Bu gidişle, önümüzdeki hafta Fed’in faiz artırımına gitmesi muhtemel görünüyor” değerlendirmesini yaptı.Piyasalar, Fed’in önümüzdeki hafta faiz artırımı yapma olasılığını yüzde 70’e yükseltmiş durumda; Ekim ayına kadar bir artışın gerçekleşmesi ise yüzde 100 ihtimal olarak fiyatlara yansımış durumda.
Buna karşılık, bölgede tansiyonun düşmesi ve sevkiyatın normale dönmesi halinde fiyatlarda geri çekilme yaşanabileceği de belirtiliyor.